سیگاری‌ها
همه چیز خوب پیش می‌رفت تا اینکه سر و کله مارتا پیدا شد. تازه آمده بودم شرکت. کارم سخت نبود؛ بسته‌بندی و مرتب کردن قفسه‌ها. الینا و سوویت‌لانا قدیمی‌تر بودند، هر دو اوکراینی. یک ربع وسط کار برای صبحانه و هواخوری وقت داشتیم. آن دو انگار آژیر خطر شنیده باشند سریع می‌دویدند بیرون، سوار آسانسور می‌شدند، می‌رفتند گوشه خیابان می‌ایستادند و بی‌معطلی شروع می‌کردند به سیگار کشیدن. خاکستر سیگارشان را می‌تکاندند توی شکاف ظرف استوانه‌ای جلوی ساختمان. من لیوانی چای می‌ریختم و می‌رفتم پایین، کمی دورتر می‌ایستادم و رفت‌وآمد آدم‌ها را تماشا می‌کردم. حواسم به آنها هم بود که انگار داشتند آخرین سیگار عمرشان را می‌کشیدند؛ چنان با لذت که آدم را به هوس می‌انداخت.
هر دو جاافتاده و خوشگل بودند. سوویت‌لانا بور بود و خوش‌لباس. الینا چشم‌های آبی روشن داشت و موهای سیاه پرکلاغی، و شکم گنده‌ای که با آن راحت بود. از من خواستند بروم نزدیک‌تر. باران ریز و کم‌جانی می‌بارید اما آن دو تکان نمی‌خوردند.
پرسیدند تنهایی تو آلمان چکار می‌کنی؟ سوال‌های دیگری هم کردند، همه خوشدلانه، و بعد انگار در مصاحبه‌ی کاری قبول شده باشم مرا به جمع‌شان پذیرفتند. شدیم سه تفنگدار. ساعت ده و ربع که می‌شد می‌دویدیم توی راهرو و با خنده و شوخی خودمان را می‌انداختیم توی آسانسور و می‌رفتیم توی خیابان و هوای تازه را با ادا و اطوار پرسروصدای الینا می‌کشیدیم به ریه‌هامان. خنده‌شان می‌گرفت از من که بیشتر از آنها از جنگ و بمباران و سفرهای زلنسکی و دیدارهایش خبر داشتم. خودشان از جنگ حرفی نمی‌زنند.
الینا شوهرش در برلین بود و دلش می‌خواست به محض تمام شدن جنگ برگردند سر خانه زندگی‌شان. برلین خسته و افسرده‌اش می‌کرد. اما الینا فکر می‌کرد حتی اگر جنگ تمام شود برنمی‌گردد؛ می‌گفت همین چیزها باعث شده شوهرش آخر هفته‌ها تنها برود ماهیگیری و الینا توی خانه برای خودش کیک بپزد. سوویت‌لانا اما دلتنگ خانه‌اش بود. خانه‌اش را خودش ساخته بود. معمار بود. شوهرش توی کی‌یف مانده بود.
گفتند تو چی؟
نمی‌دانم چرا نخواستم چیزی از زندگی‌ام بگویم. آلمانی‌ام برای توضیح داستان پیچیده‌تر کفاف نمی‌داد. احساس می‌کردم هر چه از دهانم درمی‌آید ناقص است، مثل خوردن گوشتی که استخوانش توی گلو گیر می‌کند. عادت کرده بودم حرف‌هایم را آن‌قدر خلاصه کنم که در چند جمله ساده بگنجد. حالا هم دستگاه ساده‌سازی‌ام به کار افتاد.
گفتم شوهرم در ایران است.
صورت هر دوشان جوری درهم رفت که انگار گفته بودم شوهرم در کره‌ی مریخ است.
الینا گفت دلت براش تنگ شده؟
داشتند به سیگارهاشان پک می‌زدند و از پشت دود وراندازم می‌کردند.
گفتم آره خیلی.
نمی‌دانم بعدش چه اتفاقی افتاد. احتمالا کمی بغض کردم، یا فقط گرفتگی ساده‌ی گلو بود. به نوبت در آغوشم گرفتند.
سوویت‌لانا گفت اوه خیلی سخته. آدم می‌تونه دوری بچه‌اش رو تحمل کنه اما دوری مردش رو نه.
خواستم بگویم ولی من فکر می‌کردم برعکسه، اما نگفتم.
الینا با چشم اشاره کرد به سوویت‌لانا.
این خانم داره لحظه‌شماری می‌کنه برای رفتن پیش شوهرش. آخر ماه می‌ره کی‌یف.
سوویت‌لانا با ناز و غمزه زد به شانه‌ی الینا.
از من پرسیدند تو چی؟ تو نمی‌ری پیش شوهرت؟
گفتم من تازه کار گرفتم، نمی‌شه.
گفتند اون چی؟ نمیاد؟
گفتم اونم مشکل ویزا داره.
گفتند اوه اینطوری خیلی ناجوره!
گفتم شایدم بتونه بیاد.
و برای اینکه خیلی خنثی به نظر نرسم گفتم خیلی دوست دارم توی خیابون شونه‌به‌شونه‌اش راه برم.
الینا گفت کدوم خیابون؟
گفتم منظورم خیابون خاصی نیست، یه خیابونی توی همین برلین.
سوویت‌لانا گفت خب آره، وقتی مرد آدم کنارش باشه هر خیابونی قشنگ می‌شه.
الینا پک دیگری به سیگارش زد و پرسید: خیلی دلت می‌خواد این اتفاق بیفته؟
گفتم هر شب دارم خوابش رو می‌بینم.
واقعاً هم در طول روز بهش فکر می‌کردم؛ خوشم می‌آمد مرد خیالی‌ام پایم را بگذارد روی زانویش و نرم‌نرم در حال حرف زدن ماساژ بدهد. اما خیلی زود فهمیدم رفتن به دریا و دراز کشیدن توی ساحلش برای آنها جذاب‌تر است. یا مثلاً با هم آشپزی کردن که اصلاً خوشم نمی‌آمد اما سوویت‌لانا دلش برای این جور کارها ضعف می‌رفت.
یک بار یکی از آلمانی‌های قدیمی توی سالن به شانه‌ام زد و با دلسوزی لبخند زد.
می‌دونم خیلی سخته برات، می‌تونم درکت کنم.
تازه فهمیدم همه توی شرکت دارند داستان‌های عشقی من و شوهرم را دنبال می‌کنند. آن‌قدر خوب رفته بودم توی نقش که خودم هم باورش کرده بودم. گاهی با شنیدن آهنگی اشک می‌آمد توی چشم‌هایم. داشتم عاشق تصویری می‌شدم که ذره‌ذره از شریک زندگی‌ام می‌ساختم؛ مردی مهربان و مسئول. کلید و پریز خانه را درست می‌کرد؛ اصلاً هر چیزی که توی خانه خراب می‌شد فوری تعمیرش می‌کرد. یک میخ هم که به دیوار می‌زد تر و تمیز کار می‌کرد. وقت کار کردن دوست نداشت کسی دوروبرش بپلکد که این اخلاقش باعث می‌شد دیوانه‌وار دوستش داشته باشم. اگر اشتباه می‌کرد خیلی راحت معذرت می‌خواست، درست مثل سریال‌های آلمانی که شب‌ها می‌نشستم پای‌شان. مردها اغلب در حال عذرخواهی بودند و حتی وقتی زن‌شان خیانت می‌کرد، به جای تنبیه یا ترک کردنش، می‌خواستند یک شانس دیگر به او بدهد!
داشتم در شخصیت‌پردازی استاد می‌شدم. گاهی برای اینکه شخصیت خیلی هم یک‌بعدی نباشد ایرادی هم بهش نسبت می‌دادم. این جور وقت‌ها الینا و سوویت‌لانا محض همدلی می‌زدند به شانه‌ام.
همه چیز خوب پیش می‌رفت تا اینکه سر و کله مارتا پیدا شد. مارتا از همان روز اول آبش با آن دو توی یک جوب نرفت. پنجاه سالش بود، شاید هم بیشتر، اما هیکل یک زن جوان سی‌ساله و چشم‌های سبز و وحشی یک گربه را داشت. با دوچرخه می‌آمد سر کار. پای ثابت جشن‌ها و سفرهای کلیسایی بود. سه تا بچه از سه تا شوهر داشت و با مردهای جوان شرکت هم لاس می‌زد. انرژی‌اش ته نداشت؛ زمانی بیست تا سگ نگه می‌داشت، هتل‌دار هم بوده. تابستان‌ها در دریاچه‌های برلین شنا می‌کرد و زمستان‌ها در سالن‌های پاتیناژ پلاس بود.
با آمدن او فکر کردم الان وقتش است از داستانی که ساخته‌ام بزنم بیرون. اما آدم از داستان دیگران راحت‌تر بیرون می‌آید تا از داستانی که خودش ساخته. مارتا با چشم‌های گربه‌سانش ته و توی آدم را درمی‌آورد و از همان اول نشان داد سر سوزنی داستان عشقی مرا باور نکرده.
پرسید: حالا شوهرت واقعاً نمی‌تونه بیاد آلمان؟
گفتم یه روز می‌آد.
گفت کی؟
گفتم مشکل ویزا داره.
گفت راه و چاهش زیاده اگه واقعاً بخوای.
«واقعاً» را کمی محکم‌تر گفت و خندید.
سیگار نمی‌کشید؛ به جایش صبحانه‌ی مفصلی می‌خورد و با همین صبحانه‌های جورواجورش نمک‌گیرم کرد. خوراکی‌ها را توی ظرف‌های رنگی جوری با دقت می‌چید که انگار در یک شوی آشپزی تلویزیون بازی می‌کند. الینا و سوویت‌لانا بی‌اعتنا به تعارف‌های مکررش می‌رفتند سیگار بکشند، اما من از ترامیسوی کم‌شیرینش چشیده بودم و رویم نمی‌شد تنهایش بگذارم. او هم سر ذوق آمد و اصرار کرد از قهوه گیاهی‌اش بخورم.
گفت این کافئین نداره. بهتر از چاییه.
بعد ناخن‌های رنگی‌اش را جلو صورتم گرفت.
قشنگ نیست؟
گفتم چرا، قشنگه.
گفت می‌خوای مال تو رو هم درست کنم؟
از اینکه دیگر همراه سوویت‌لانا و الینا نمی‌رفتم عذاب وجدان گرفته بودم. فهمید.
گفت می‌خوای بری پیش اون سیگاری‌ها؟
منتظر جوابم نماند، غذای خوش‌عطر و بویش را زیر دماغم گرفت.
گفت خوشم می‌آد که دودی نیستی.
از رولت گوشتی تعارفی‌اش خوردم. مزه خاصی داشت. از طعمش تعریف کردم. با چشم‌های سبزش شوخ و شنگ چشمک زد.
من جای تو بودم، تنها نمی‌موندم تو این شهر با این همه امکانات!
جواب ندادم. از پنجره به پایین نگاه کردم؛ سوویت‌لانا و الینا داشتند گپ می‌زدند و سیگار می‌کشیدند. مارتا هنوز داشت می‌خورد.
آه این پونچیک منه.
چشم‌های سبز وحشی‌اش یک لحظه حالتی گرفت که سر جایم میخکوبم کرد.
گفت پونچیک بیچاره من.
گفتم اسم یه جور رولته، نه؟
گفت نه، رولت نیست. این خرگوشه.
نگاه گیجم را که دید دو انگشتش را مثل دو گوش بلند بالای سرش گرفت.
گفتم یعنی داری خرگوش می‌خوری؟
گفت آره. گوشتش خوبه، چربی نداره. چون همه‌اش می‌دوه. چاق هم نمی‌کنه.
گفتم از کجا می‌خری؟
گفت از همین فروشگاه‌ها. ارزون هم هست.
دست‌های چربش را با دستمال تمیز کرد.
گفت پونچیک بیچاره من.
لب‌هایش چرب شده بود اما ماتیکش نرفته بود.
گفت من چند تا خرگوش تو خونه دارم…
گفتم یعنی زنده؟
غش‌غش خنده‌اش بلند شد.
مگه شما تو ایران خرگوش ندارید؟
دوباره ریسه رفت.
اما مرد گوگولی زیاد دارید!
از شوخی‌اش خوشم نیامد.
گفت این از همه‌شون بزرگ‌تر بود. داشت پیر هم می‌شد حیوونی.
با تردید گفتم یعنی الان تو داری خرگوش خودت رو می‌خوری؟
زل زدم بهش تا همه کلماتش را بفهمم.
گفت دیروز دخترم نیومد تو آشپزخونه. آخه عاشق پونچیک بود. قهر کرد رفت. مجبور شدم همه‌اش رو خودم بخورم. خیال نکن ناراحت نبودم، وقتی می‌خوردم دلم سوخت. آخ پونچیکی بیچاره‌ی من!
با چشم‌های سبزش زل زد به من.
گفت تو هم الان یه تکه‌اش رو خوردی.
رفتم دستشویی. هر چه خورده بودم بالا آوردم. بعد چپیدم توی آسانسور و رفتم توی خیابان. آسمان چند تکه ابر سیاه داشت و باران پراکنده‌ای می‌بارید. سوویت‌لانا و الینا داشتند یواش‌یواش برمی‌گشتند به طرف شرکت. تا مرا دیدند ایستادند.
سوویت‌لانا گفت چرا رنگت پریده؟
از الینا خواستم ته‌مانده‌ی سیگارش را به من بدهد. توی کیفش دنبال قوطی سیگارش گشت.
گفتم نه، همان را بده.
همان یک پک را لازم داشتم.
